8 bệnh cơ xương khớp thường gặp và cách phòng tránh

Tổng quan về bệnh lý cơ xương khớp 

Hệ cơ xương khớp là “khung đỡ” của cơ thể, gồm xương, khớp, cơ, gân và dây chằng. Nhờ đó chúng ta đứng vững, di chuyển, cúi – xoay – với tay và thực hiện mọi hoạt động hằng ngày. Khi hệ xương khớp khỏe, vận động linh hoạt, ít đau nhức và chất lượng cuộc sống được đảm bảo.

Tuy nhiên, hệ xương khớp rất dễ bị thoái hóa và tổn thương do: tuổi tác, ngồi lâu ít vận động, làm việc sai tư thế, mang vác nặng, thừa cân, chấn thương hoặc các bệnh lý như gout, loãng xương… Nếu không phòng ngừa sớm, các vấn đề xương khớp có thể tiến triển mạn tính, gây đau dai dẳng và hạn chế vận động.

8 bệnh lý cơ xương khớp thường gặp 

Các bệnh cơ xương khớp rất đa dạng, từ thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, đau vai gáy đến gout, loãng xương hay chấn thương do vận động. Dưới đây là 8 bệnh cơ xương khớp thường gặp cùng gợi ý cách phòng tránh để bạn bảo vệ xương khớp khỏe mạnh, vận động linh hoạt.

Thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp là bệnh cơ xương khớp mạn tính, xảy ra khi lớp sụn khớp bị mòn dần, làm đầu xương cọ xát vào nhau gây đau, cứng và hạn chế vận động. Bệnh thường gặp ở khớp gối, khớp háng, cột sống, khớp bàn tay… Người bệnh có cảm giác đau âm ỉ, tăng khi vận động, buổi sáng cứng khớp, đứng lên ngồi xuống khó khăn, đôi khi khớp sưng nhẹ hoặc phát ra tiếng lạo xạo.

Cách phòng tránh

• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm tải cho khớp.
• Tập luyện đều đặn với các môn nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga.
• Tránh mang vác vật nặng, leo cầu thang/quỳ gối quá nhiều.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng/cổ

Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi phần nhân mềm bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài, chèn ép vào rễ thần kinh hoặc tủy sống. Đây là bệnh cơ xương khớp rất thường gặp ở người ngồi nhiều, bê vác nặng, sai tư thế. Triệu chứng điển hình là đau lưng hoặc đau cổ, cơn đau có thể lan xuống mông, chân (đau thần kinh tọa) hoặc lan xuống vai, tay; kèm tê, châm chích, yếu cơ tại vùng chi bị ảnh hưởng.

Cách phòng tránh:

• Ngồi đúng tư thế, lưng thẳng, hạn chế cúi gập người lâu.
• Không bê, vác vật quá nặng; nếu cần, nên chia nhỏ tải trọng.
• Tăng cường cơ lưng – bụng bằng các bài tập phù hợp, đều đặn.

Đau vai gáy

Đau vai gáy là tình trạng căng cứng cơ vùng cổ – vai – gáy, thường gặp ở người làm việc văn phòng, lái xe đường dài, dùng điện thoại – máy tính liên tục. Người bệnh cảm thấy mỏi, nặng, căng cứng vùng cổ, khó quay đầu, đôi khi đau lan lên đầu gây nhức đầu, chóng mặt nhẹ. Nếu kéo dài, đau vai gáy có thể ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ và hiệu suất làm việc.

Cách phòng tránh:

• Điều chỉnh tư thế ngồi làm việc: màn hình ngang tầm mắt, lưng thẳng, không cúi gập cổ.
• Nghỉ giải lao 5–10 phút sau mỗi 45–60 phút làm việc để xoay cổ, giãn cơ vai gáy.
• Tập các bài giãn cơ, yoga, kéo giãn vùng cổ – vai thường xuyên.

Viêm quanh khớp vai – viêm gân

Viêm quanh khớp vai, viêm gân là nhóm bệnh cơ xương khớp làm tổn thương gân, bao gân, bao khớp quanh khớp vai. Bệnh thường gặp ở người phải giơ tay cao, lặp lại động tác nhiều lần (thợ sơn, người chơi thể thao, nhân viên bốc vác…). Triệu chứng gồm đau vùng vai, đau tăng khi giơ tay, với đồ trên cao, trở mình khi nằm cũng đau; về lâu dài có thể dẫn đến “đông cứng khớp vai”, khó nhấc tay lên.

Cách phòng tránh:

• Khởi động kỹ vai – tay trước khi chơi thể thao hoặc làm việc nặng.
• Tránh lặp đi lặp lại một động tác quá lâu, nên nghỉ xen kẽ.
• Tăng cường sức mạnh cơ quanh vai với các bài tập nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật.

Loãng xương

Loãng xương là tình trạng mật độ xương giảm, cấu trúc xương “rỗ” hơn, dễ gãy dù chỉ va chạm nhẹ. Đây là bệnh cơ xương khớp diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng rõ rệt, đôi khi chỉ là đau lưng, mỏi xương, giảm chiều cao, còng lưng ở người lớn tuổi. Khi đã xuất hiện gãy xương (cổ xương đùi, cổ tay, cột sống…) thì việc điều trị sẽ khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.

Cách phòng tránh:

• Bổ sung đủ canxi, vitamin D qua chế độ ăn và/hoặc theo tư vấn bác sĩ.
• Tắm nắng buổi sáng để cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.
• Tập luyện chịu lực như đi bộ, leo cầu thang nhẹ, tập tạ nhẹ… giúp xương chắc khỏe.

Gout (viêm khớp do gout)

Gout là bệnh lý liên quan đến rối loạn chuyển hóa acid uric, gây lắng đọng tinh thể urat tại khớp. Bệnh thường khởi phát bằng những cơn đau khớp đột ngột, dữ dội, thường ở khớp gốc ngón chân cái, khớp cổ chân, khớp gối… Khớp sưng nóng đỏ, chỉ chạm nhẹ cũng đau, kèm theo cảm giác mệt, có thể sốt nhẹ. Nếu kéo dài, gout có thể gây biến dạng khớp, hình thành hạt tophi, ảnh hưởng đến thận.

Cách phòng tránh:

• Hạn chế bia rượu, nội tạng động vật, hải sản và các thực phẩm giàu purin.
• Uống đủ nước để hỗ trợ đào thải acid uric.
• Kiểm soát cân nặng, vận động đều; kiểm tra acid uric định kỳ nếu có nguy cơ.

Viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, trong đó hệ miễn dịch “tấn công nhầm” vào màng hoạt dịch của khớp. Bệnh thường khởi phát âm thầm với biểu hiện sưng đau nhiều khớp nhỏ ở bàn tay, cổ tay, đối xứng hai bên, kèm cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 30 phút. Nếu không điều trị kịp thời, viêm khớp dạng thấp có thể dẫn đến biến dạng khớp, hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và làm việc.

Cách phòng tránh & lưu ý:

• Khám sớm tại chuyên khoa cơ xương khớp khi có sưng đau nhiều khớp kéo dài.
• Tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hoặc dùng thuốc theo mách bảo.
  Kết hợp vận động nhẹ nhàng, vật lý trị liệu để duy trì tầm vận động khớp.

Chấn thương cơ xương khớp do vận động, thể thao

Các chấn thương cơ xương khớp thường gặp gồm bong gân, giãn hoặc đứt dây chằng, rách cơ, trật khớp… Thường xảy ra ở người chơi thể thao cường độ cao, tập sai kỹ thuật, khởi động không kỹ hoặc tai nạn lao động, sinh hoạt. Triệu chứng thường là đau nhói đột ngột tại vị trí tổn thương, sưng, bầm tím, hạn chế vận động, đôi khi nghe tiếng “rắc” tại khớp.

Cách phòng tránh:

• Luôn khởi động kỹ trước khi tập luyện hoặc thi đấu.
• Tăng dần cường độ, thời gian tập, không đột ngột quá sức.
• Sử dụng giày, dụng cụ bảo hộ phù hợp, tập đúng kỹ thuật; khi chấn thương cần nghỉ ngơi và đi khám sớm.

  

Cách phòng tránh bệnh cơ xương khớp trong đời sống hằng ngày

Phòng ngừa bệnh cơ xương khớp chủ yếu dựa vào lối sống: kiểm soát cân nặng, vận động hợp lý, tư thế đúng, ăn uống lành mạnh và khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.

Duy trì cân nặng hợp lý

• Ăn uống cân đối, hạn chế đồ chiên rán, đồ ngọt, nước ngọt có gas.
• Kết hợp tập luyện đều đặn để giữ cân nặng ổn định.

 Tập luyện thể dục đúng cách, đều đặn

• Ưu tiên đi bộ, đạp xe, bơi, yoga, dưỡng sinh.
• Khởi động kỹ, tăng dần cường độ, tránh tập quá sức.

Tư thế đúng khi ngồi, đứng, ngủ, mang vác

• Ngồi lưng thẳng, màn hình ngang tầm mắt, không cúi gập cổ lâu.
• Ngủ nệm vừa, gối không quá cao; mang vác sát người, tránh bê quá nặng.

Chế độ dinh dưỡng tốt cho hệ xương khớp

• Tăng thực phẩm giàu canxi, vitamin D, đạm tốt (sữa, cá, tôm, cua, trứng, đậu…).
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá, ăn quá mặn.

Khám sức khỏe, khám chuyên khoa cơ xương khớp định kỳ

• Đi khám khi đau nhức kéo dài, sưng, cứng khớp, đau về đêm.
• Không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau khi chưa được bác sĩ thăm khám. 

• 

Để được tư vấn chi tiết các vấn đề về điều trị đau nhức xương khớp, bạn hãy đến ngay Hệ thống phòng khám SMED để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xây dựng phác đồ cá nhân hóa.

CS1: 31 Trần Đăng Ninh, P. Dịch Vọng, Q. Cầu Giấy, Hà Nội

CS2: Số 119 Ngọc Chi, X. Vĩnh Ngọc, Đông Anh, Hà Nội

Hotline tư vấn hỗ trợ: 0869.125.222