Bệnh lý thoái hóa khớp là bệnh lý xương khớp phổ biến và ngày càng có xu hướng gia tăng, không chỉ ở người già. Bệnh xảy ra khi lớp sụn bảo vệ đệm của các đầu xương bị hư hại, tổn thương.
Tổng quan
Tình trạng thoái hóa khớp tại Việt Nam ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa. Thống kê cho thấy khoảng 30% người trên 35 tuổi, 60% người trên 60 tuổi và tới 85% người trên 80 tuổi đang gặp các vấn đề liên quan đến thoái hóa khớp.
Thoái hóa khớp có thể xảy ra ở bất kì vị trí nào trên cơ thể:
- Thoái hóa khớp nguyên phát thường gặp ở các vị trí chịu tải trọng lớn hoặc vận động thường xuyên như khớp gối, khớp háng, cột sống cổ, cột sống thắt lưng, khớp bàn – ngón chân cái.
- Thoái hóa khớp thứ phát thường xuất hiện sau viêm khớp dạng thấp, chấn thương, dị tật bẩm sinh hoặc yếu tố di truyền, có thể ảnh hưởng đến nhiều khớp khác nhau, đặc biệt là các khớp đối xứng như tay, cổ tay, đầu gối hoặc cổ chân.
Cùng SMED tìm hiểu
Nguyên nhân gây bệnh thoái hóa khớp
Lão hóa tự nhiên của cơ thể
Khi cơ thể lão hóa, các tế bào sụn giảm khả năng tái tạo và tổng hợp collagen, khiến sụn khớp mỏng dần và kém đàn hồi. Đồng thời, lượng dịch khớp giảm, làm khớp khô, cứng và dễ tổn thương khi vận động.
Di truyền và dị tật bẩm sinh
Một số người mang yếu tố di truyền ảnh hưởng đến cấu trúc sụn, khiến sụn dễ bị bào mòn hơn bình thường. Ngoài ra, các dị tật bẩm sinh như lệch trục chi, khớp lỏng lẻo hay sai khớp nhẹ khiến áp lực dồn không đều lên khớp, gây thoái hóa sớm.
Béo phì, tăng cân nhanh
Trọng lượng cơ thể quá mức tạo áp lực lớn lên các khớp chịu tải như khớp gối, khớp háng và cột sống. Sự chèn ép kéo dài khiến sụn khớp nhanh mòn, dễ gây viêm và biến dạng khớp. Ngoài ra, mỡ thừa còn tiết ra các chất gây viêm mạn tính, thúc đẩy quá trình thoái hóa.
Chấn thương và lao động nặng
Những tổn thương do tai nạn, té ngã, vận động thể thao hoặc làm việc nặng nhọc lặp lại nhiều lần khiến sụn, dây chằng và mô quanh khớp bị tổn hại. Nếu không được phục hồi đúng cách, khớp sẽ yếu dần và tiến triển thành thoái hóa.
Rối loạn nội tiết
Các thay đổi hormone, đặc biệt là sự sụt giảm estrogen ở phụ nữ sau mãn kinh, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyển hóa canxi và tái tạo mô sụn. Tình trạng này khiến khớp dễ khô, giảm linh hoạt và nhanh thoái hóa hơn.
Lối sống ít vận động, sai tư thế
Ngồi lâu, ít vận động, hoặc thường xuyên duy trì tư thế sai (cúi gập, vặn mình, gù lưng) khiến lưu thông máu đến khớp bị hạn chế. Khi đó, sụn không được nuôi dưỡng đầy đủ, mất tính đàn hồi và dễ bị tổn thương.
Những dấu hiệu cảnh báo
Thoái hóa khớp
Đau khớp âm ỉ hoặc tăng dần theo thời gian
Cơn đau thường xuất hiện khi vận động, đi lại hoặc thay đổi tư thế, giảm khi nghỉ ngơi. Về sau, đau có thể kéo dài cả khi nghỉ ngơi hoặc về đêm, ảnh hưởng giấc ngủ.
Cứng khớp buổi sáng
Người bệnh thường cảm thấy khớp bị cứng, khó cử động sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu. Hiện tượng này thường kéo dài vài phút đến vài chục phút trước khi khớp cử động linh hoạt trở lại.
Khớp kêu lục cục, lạo xạo khi cử động
Tiếng kêu phát ra khi co duỗi, gập gối hoặc xoay người là do bề mặt sụn bị mòn, không còn trơn láng, khiến các đầu xương cọ xát vào nhau.
Hạn chế vận động
Khớp mất dần khả năng linh hoạt, người bệnh cảm thấy khó gập, duỗi hoặc xoay khớp. Trong giai đoạn muộn, khớp có thể bị biến dạng, khiến dáng đi hoặc tư thế bị thay đổi.
Sưng đau, nóng quanh khớp
Một số trường hợp thoái hóa có phản ứng viêm kèm theo, khiến vùng khớp sưng nhẹ, ấm nóng, thậm chí đau tăng khi thay đổi thời tiết.
Yếu cơ, teo cơ quanh khớp
Khi khớp bị thoái hóa lâu ngày, người bệnh thường hạn chế vận động, khiến nhóm cơ quanh khớp yếu đi hoặc teo nhỏ, làm khớp càng mất vững chắc.
Điều trị
Thoái hóa khớp
Việc sử dụng thuốc trong điều trị thoái hóa khớp giúp giảm đau, kháng viêm và cải thiện khả năng vận động. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) tùy theo mức độ triệu chứng. Trong trường hợp nặng, có thể cân nhắc dùng corticoid dạng uống hoặc tiêm nội khớp, nhưng cần tuân thủ chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để tránh tác dụng phụ. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc hoặc kéo dài thời gian sử dụng, vì có thể gây ảnh hưởng đến gan, thận và dạ dày.
Phẫu thuật điều trị thoái hóa khớp chỉ được thực hiện khi các phương pháp điều trị bảo tồn như dùng thuốc, vật lý trị liệu hay tiêm khớp không còn mang lại hiệu quả, hoặc khi khớp đã bị tổn thương nghiêm trọng ảnh hưởng đến chức năng vận động. Phẫu thuật giúp cải thiện đáng kể tình trạng đau, phục hồi biên độ vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ứng dụng sự kết hợp giữa dưỡng chất tái tạo sinh học và dưỡng chất phục hồi cơ học, giúp tái tạo mô sụn, xương và khớp bị tổn thương do thoái hóa, đồng thời cung cấp trực tiếp dưỡng chất chuyên biệt cho các cơ quan như gân, cơ, dây chằng và hệ thần kinh nhờ phương pháp thủy châm định vị chính xác. Ngoài ra sử dụng thêm liệu pháp dryneedling tác động trực tiếp vào huyệt vị, điểm trigerpoint điểm tắc nghẽn, giúp giải phóng chèn ép, các điểm nút thắt cơ chính xác với ưu điểm an toàn, hiệu quả, không gây đau.
Châm cứu là phương pháp điều trị y học cổ truyền đã được ứng dụng hiệu quả trong hỗ trợ điều trị thoái hóa khớp từ lâu đời. Liệu pháp này giúp giảm đau, thư giãn cơ, đồng thời kích thích tuần hoàn khí huyết nuôi dưỡng khớp, giúp khớp linh hoạt hơn, cải thiện tầm vận động và giảm nguy cơ tái phát đau nhức.
