Thoái hóa cột sống là một bệnh lý mãn tính, xảy ra khi sụn giữa các đốt sống bị mài mòn, gây ra đau nhức, cứng cột sống và hạn chế khả năng vận động. Tình trạng này thường liên quan đến tuổi tác, áp lực liên tục lên cột sống và các yếu tố di truyền.
Tổng quan
Thoái hóa cột sống là một trong những bệnh lý xương khớp phổ biến nhất hiện nay, không chỉ gặp ở người lớn tuổi mà đang dần trẻ hóa ở nhóm người lao động văn phòng, tài xế, người làm việc nặng hoặc ngồi lâu sai tư thế. Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc thoái hóa cột sống ngày càng tăng, đặc biệt ở độ tuổi 30–50. Bệnh gây đau, cứng, hạn chế vận động và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời.
Thoái hóa cột sống có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cột sống, nhưng thường gặp nhất là thoái hóa cột sống cổ và thoái hóa cột sống thắt lưng:
- Thoái hóa cột sống cổ thường xảy ra ở các đốt C5-C6 hoặc C6-C7, gây đau mỏi cổ, vai gáy, có thể lan lên đầu hoặc xuống cánh tay, kèm cảm giác tê bì, chóng mặt khi cử động cổ. Người bệnh thường gặp khó khăn khi xoay, cúi hoặc ngửa đầu.
- Thoái hóa cột sống thắt lưng phổ biến hơn cả, đặc biệt ở các đốt L4-L5 hoặc L5-S1, gây đau vùng thắt lưng, lan xuống mông và chân. Cơn đau tăng khi ngồi lâu, cúi người hoặc mang vác nặng, kèm cảm giác cứng cột sống vào buổi sáng.
Cùng SMED tìm hiểu
Nguyên nhân gây bệnh thoái hóa cột sống
Lão hóa tự nhiên
Tuổi càng cao, đĩa đệm và sụn khớp càng mất nước, giảm đàn hồi, dẫn đến bào mòn và thoái hóa.
Sai tư thế trong sinh hoạt và làm việc
Ngồi lâu, cúi gập người, vặn xoay cột sống hoặc mang vác nặng thường xuyên gây áp lực lên cột sống.
Thoát vị đĩa đệm hoặc chấn thương cột sống
Làm tổn thương cấu trúc đốt sống, thúc đẩy quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn.
Yếu tố di truyền hoặc bất thường bẩm sinh
Một số người có cấu trúc cột sống yếu, cong vẹo hoặc dễ thoái hóa hơn bình thường.
Thừa cân, béo phì
Làm tăng áp lực đè nén lên cột sống, đặc biệt ở vùng thắt lưng.
Lối sống ít vận động
Cơ lưng và cơ bụng yếu khiến cột sống không được nâng đỡ tốt, dễ biến dạng và thoái hóa sớm.
Những dấu hiệu cảnh báo
Thoát vị đĩa đệm
Đau âm ỉ vùng lưng hoặc cổ
Đau xuất hiện ở vùng bị thoái hóa (cổ, lưng hoặc thắt lưng), có thể lan xuống vai, tay hoặc chân. Cơn đau tăng lên khi ngồi lâu, cúi gập người, xoay cổ hay thay đổi tư thế đột ngột.
Tê bì, châm chích tay chân
Cảm giác tê râm ran, châm chích như kiến bò ở cánh tay, bàn tay, đùi hoặc bàn chân. Một số người cảm thấy mất cảm giác hoặc lạnh buốt vùng chi, đặc biệt về đêm.
.
Yếu cơ, giảm sức cầm nắm hoặc vận động
Cơ vùng vai, cánh tay, chân bị yếu dần, khiến cầm nắm kém chắc, đi lại mất thăng bằng. Ở giai đoạn nặng, có thể xuất hiện teo cơ nhẹ hoặc giảm phản xạ vận động.
Cứng cột sống, hạn chế vận động
Người bệnh cảm thấy cột sống cứng, khó cúi, ngửa hay xoay người. Tình trạng này thường rõ nhất vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu.
Rối loạn cảm giác và vận động (trường hợp nặng)
Mất cảm giác một phần ở tay hoặc chân, khó kiểm soát vận động. Có thể kèm theo rối loạn tiểu tiện, cần can thiệp y tế sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
.
Điều trị
Thoát vị đĩa đệm
Là phương pháp giúp cải thiện vận động và giảm đau lâu dài. Các bài tập kéo giãn, tăng cường cơ lưng – cơ cổ kết hợp cùng điện trị liệu, sóng ngắn, siêu âm trị liệu hoặc chiếu nhiệt giúp giảm viêm, thư giãn cơ và phục hồi cấu trúc cột sống, đồng thời ngăn ngừa bệnh tiến triển.
Được áp dụng song song nhằm kiểm soát triệu chứng nhanh chóng. Bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAID) hoặc thuốc giãn cơ, bổ sung vitamin nhóm B để nuôi dưỡng hệ thần kinh. Trong trường hợp đau nhiều, người bệnh có thể được chỉ định tiêm corticoid ngoài màng cứng – phương pháp giúp giảm viêm, giảm chèn ép thần kinh, nhưng cần thực hiện đúng kỹ thuật và có chỉ định của chuyên khoa.
Là biện pháp hỗ trợ hiệu quả, giúp cố định cột sống, giảm áp lực lên vùng tổn thương, đặc biệt hữu ích trong giai đoạn cấp. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng thời gian, tránh lạm dụng gây yếu cơ và giảm khả năng vận động tự nhiên.
Phẫu thuật : Chỉ được cân nhắc khi các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả hoặc người bệnh bị chèn ép thần kinh nghiêm trọng. Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng chèn ép, chỉnh lại cấu trúc cột sống và phục hồi khả năng vận động, giúp người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường.
Ứng dụng sự kết hợp giữa dưỡng chất tái tạo sinh học và dưỡng chất phục hồi cơ học, giúp tái tạo mô sụn, xương và khớp bị tổn thương do thoái hóa, đồng thời cung cấp trực tiếp dưỡng chất chuyên biệt cho các cơ quan như gân, cơ, dây chằng và hệ thần kinh nhờ phương pháp thủy châm định vị chính xác. Ngoài ra sử dụng thêm liệu pháp dryneedling tác động trực tiếp vào huyệt vị, điểm trigerpoint điểm tắc nghẽn, giúp giải phóng chèn ép, các điểm nút thắt cơ chính xác với ưu điểm an toàn, hiệu quả, không gây đau
